ਗਰਮੀਆਂ ਵਿੱਚ ਤਾਪਮਾਨ ਹਾਈ (ਉੱਚਾ) ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਹਵਾ ਰੁੱਖੀ (ਖੁਸ਼ਕ) ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਸਾਹ ਲੈਂਦੇ ਸਮੇਂ ਨੱਕ ਦੀ ਮਿਊਕਸ ਲੇਅਰ (ਲੇਸਦਾਰ ਪਰਤ) ਵਿੱਚ ਜਲਨ ਹੋਣ ਲੱਗਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਕਾਰਨ ਬਲੱਡ ਵੈਸਲਸ (ਖੂਨ ਦੀਆਂ ਨਾੜੀਆਂ) ਫਟਣ ਨਾਲ ਕਦੇ-ਕਦਾਈਂ ਨੱਕ ਵਿੱਚੋਂ ਖੂਨ ਆ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਹਿੰਦੀ ਵਿੱਚ ‘ਨਕਸੀਰ’ (ਨੋਜ਼ ਬਲੀਡ) ਅਤੇ ਮੈਡੀਕਲ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ‘ਐਪਿਸਟੈਕਸਿਸ’ (Epistaxis) ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸ਼ਰੀਰ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਦੀ ਕਮੀ ਯਾਨੀ ਡੀਹਾਈਡ੍ਰੇਸ਼ਨ ਕਾਰਨ ਨੱਕ ਦੀਆਂ ਨਾਜ਼ੁਕ ਖੂਨ ਦੀਆਂ ਨਾੜੀਆਂ ਸੁੱਕ ਕੇ ਫਟ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਨਾਲ ਅਚਾਨਕ ਬਲੀਡਿੰਗ (ਖੂਨ ਵਹਿਣਾ) ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।
‘ਨੈਸ਼ਨਲ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਆਫ਼ ਮੈਡੀਸਨ’ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 60% ਲੋਕ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿੱਚ ਕਦੇ ਨਾ ਕਦੇ ਨੱਕ ਵਿੱਚੋਂ ਖੂਨ ਆਉਣ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸਥਿਤੀ ਮਾਮੂਲੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਕੁਝ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਕਿਸੇ ਗੰਭੀਰ ਸਮੱਸਿਆ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਨੋਜ਼ ਬਲੀਡ (ਨਕਸੀਰ) ਕੀ ਹੈ?
ਜਵਾਬ- ਇਸ ਵਿੱਚ ਨੱਕ ਦੇ ਅੰਦਰ ਦੀਆਂ ਨਾਜ਼ੁਕ ਖੂਨ ਦੀਆਂ ਨਾੜੀਆਂ ਫਟਣ ਕਾਰਨ ਖੂਨ ਆਉਣ ਲੱਗਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਆਮ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਦੋਵਾਂ ਨੱਥੂਨਿਆਂ (ਨੋਸਟ੍ਰਿਲਸ) ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਸੇ ਇੱਕ ਵਿੱਚੋਂ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਗੰਭੀਰ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।
ਨੋਜ਼ ਬਲੀਡ ਕਿਉਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ?
ਇਹ ਆਮ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਖੁਸ਼ਕ ਹਵਾ ਕਾਰਨ ਮਿਊਕਸ ਲੇਅਰ ਵਿੱਚ ਜਲਨ ਹੋਣ ਅਤੇ ਡੀਹਾਈਡ੍ਰੇਸ਼ਨ (ਪਾਣੀ ਦੀ ਕਮੀ) ਦੇ ਕਾਰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਸੰਭਾਵਿਤ ਕਾਰਨ ਹੇਠਾਂ ਵਿਸਥਾਰ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਹਨ:
ਇਨ੍ਹਾਂ ਕਾਰਨਾਂ ਨੂੰ ਵਿਸਥਾਰ ਵਿੱਚ ਸਮਝੋ:
ਤੇਜ਼ ਧੁੱਪ, ਖੁਸ਼ਕ ਅਤੇ ਗਰਮ ਹਵਾ
ਗਰਮੀਆਂ ਵਿੱਚ ਹਵਾ ਦਾ ਮੌਇਸਚਰ ਲੈਵਲ (ਨਮੀ ਦਾ ਪੱਧਰ) ਘੱਟ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਇਸ ਨਾਲ ਨੱਕ ਦੀ ਅੰਦਰੂਨੀ ਪਰਤ ਸੁੱਕ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਨੱਕ ਦੀਆਂ ਨਾਜ਼ੁਕ ਖੂਨ ਦੀਆਂ ਨਾੜੀਆਂ ਫਟ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਖੂਨ ਆ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਡੀਹਾਈਡ੍ਰੇਸ਼ਨ (ਸ਼ਰੀਰ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਦੀ ਕਮੀ)
ਸ਼ਰੀਰ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਦੀ ਕਮੀ ਹੋਣ ‘ਤੇ ਨੱਕ ਦੀ ਅੰਦਰੂਨੀ ਪਰਤ ਸੁੱਕ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।ਇਸ ਨਾਲ ਨੱਕ ਦੀਆਂ ਨਾਜ਼ੁਕ ਖੂਨ ਦੀਆਂ ਨਾੜੀਆਂ ਨੂੰ ਸਪੋਰਟ (ਸਹਾਰਾ) ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ।
ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਇਹ ਨਾੜੀਆਂ ਫਟ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਨੱਕ ਵਿੱਚੋਂ ਖੂਨ ਆ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਨੱਕ ਵਿੱਚ ਉਂਗਲੀ ਪਾਉਣਾ
ਨੱਕ ਵਿੱਚ ਉਂਗਲੀ ਜਾਂ ਕੋਈ ਚੀਜ਼ ਪਾਉਣ ਨਾਲ ਅੰਦਰ ਦੀ ਸਕਿੱਨ (ਚਮੜੀ) ‘ਤੇ ਖਰੋਚ ਆ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਇਸ ਨਾਲ ਨੱਕ ਵਿੱਚੋਂ ਖੂਨ ਆ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਅੰਦਰੂਨੀ ਪਰਤ ਬਹੁਤ ਨਾਜ਼ੁਕ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਐਲਰਜੀ ਜਾਂ ਸਰਦੀ-ਜ਼ੁਕਾਮ
ਐਲਰਜੀ, ਸਰਦੀ ਜਾਂ ਸਾਈਨਸ ਵਿੱਚ ਨੱਕ ਵਗਣ ਨਾਲ ਅੰਦਰੂਨੀ ਪਰਤ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਬਲੀਡਿੰਗ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਵਧ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸੱਟ ਲੱਗਣਾ
ਨੱਕ ਜਾਂ ਚਿਹਰੇ ‘ਤੇ ਸੱਟ ਲੱਗਣ ਨਾਲ ਅੰਦਰੂਨੀ ਖੂਨ ਦੀਆਂ ਨਾੜੀਆਂ ਡੈਮੇਜ (ਖ਼ਰਾਬ) ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ।
ਇਸ ਨਾਲ ਤੁਰੰਤ ਜਾਂ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ ਖੂਨ ਆ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਨੇਜ਼ਲ ਸਪ੍ਰੇਅ ਦੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਵਰਤੋਂ
ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਐਂਟੀਹਿਸਟਾਮਾਈਨ ਨੇਜ਼ਲ ਸਪ੍ਰੇਅ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਮਿਊਕਸ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ਕ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਨੋਜ਼ ਬਲੀਡਿੰਗ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਬਲੱਡ ਥਿਨਰ (ਖੂਨ ਪਤਲਾ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ) ਦਵਾਈਆਂ
ਖੂਨ ਪਤਲਾ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਦਵਾਈਆਂ ਲੈਣ ਨਾਲ ਖੂਨ ਦੇ ਜੰਮਣ (ਕਲੌਟਿੰਗ) ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਹਲਕੀ ਸੱਟ ਜਾਂ ਖੁਸ਼ਕੀ ਵਿੱਚ ਵੀ ਬਲੀਡਿੰਗ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਹਾਈ ਬਲੱਡ ਪ੍ਰੈਸ਼ਰ
ਹਾਈ ਬੀ.ਪੀ. (BP) ਵਿੱਚ ਖੂਨ ਦੀਆਂ ਨਾੜੀਆਂ ‘ਤੇ ਦਬਾਅ ਵਧ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।ਇਸ ਨਾਲ ਉਹ ਫਟ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਨੱਕ ਵਿੱਚੋਂ ਖੂਨ ਆ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਸਮੋਕਿੰਗ (ਸਿਗਰਟਨੋਸ਼ੀ) ਅਤੇ ਕੈਮੀਕਲਸ
ਸਮੋਕਿੰਗ ਅਤੇ ਕੈਮੀਕਲਸ ਦੇ ਸੰਪਰਕ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਨਾਲ ਨੱਕ ਵਿੱਚ ਜਲਨ ਅਤੇ ਖੁਸ਼ਕੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਇਸ ਨਾਲ ਬਲੀਡਿੰਗ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਵਧ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਖੂਨ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਬੀਮਾਰੀਆਂ
ਹੀਮੋਫੀਲੀਆ ਵਰਗੀਆਂ ਬੀਮਾਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਬਲੱਡ ਕਲੌਟਿੰਗ (ਖੂਨ ਜੰਮਣ) ਵਿੱਚ ਦਿੱਕਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਇਸ ਨਾਲ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਜਾਂ ਦੇਰ ਤੱਕ ਨੋਜ਼ ਬਲੀਡਿੰਗ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਨੱਕ ਦੇ ਅੰਦਰ ਟਿਊਮਰ ਜਾਂ ਪੌਲਿਪ ਦੇ ਕਾਰਨ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਕੀ ਨੋਜ਼ ਬਲੀਡ ਕਿਸੇ ਬੀਮਾਰੀ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ?
ਹਾਂ, ਵਾਰ-ਵਾਰ ਜਾਂ ਤੇਜ਼ ਨੋਜ਼ ਬਲੀਡ ਕਿਸੇ ਗੰਭੀਰ ਸਮੱਸਿਆ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਕਿ- ਹਾਈ ਬਲੱਡ ਪ੍ਰੈਸ਼ਰ।
ਵਾਰ-ਵਾਰ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਐਲਰਜੀ ਜਾਂ ਸਾਈਨਸ ਇਨਫੈਕਸ਼ਨ।
ਖੂਨ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਬੀਮਾਰੀਆਂ (ਜਿਵੇਂ ਹੀਮੋਫੀਲੀਆ)।
ਵਿਟਾਮਿਨ C ਅਤੇ K ਦੀ ਕਮੀ।
ਲਿਵਰ (ਜਿਗਰ) ਅਤੇ ਕਿਡਨੀ (ਗੁਰਦੇ) ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ।
ਨੱਕ ਵਿੱਚ ਪੌਲਿਪ ਜਾਂ ਟਿਊਮਰ।
ਐਥੀਰੋਸਕਲੇਰੋਸਿਸ (ਧਮਣੀਆਂ ਦਾ ਸਖ਼ਤ ਹੋਣਾ)।
ਪਲੇਟਲੈਟਸ ਦੀ ਕਮੀ।
ਲਿਊਕੇਮੀਆ (ਬਲੱਡ ਕੈਂਸਰ)।
ਕਿਹੜੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਨੋਜ਼ ਬਲੀਡ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ?
ਜਵਾਬ- ਉਮਰ, ਹੈਲਥ ਕੰਡੀਸ਼ਨ (ਸਿਹਤ ਦੀ ਸਥਿਤੀ) ਅਤੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਦੇ ਕਾਰਨ ਕੁਝ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਨੋਜ਼ ਬਲੀਡ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਕਿ-
2 ਤੋਂ 10 ਸਾਲ ਦੇ ਬੱਚੇ: ਖੁਸ਼ਕ ਹਵਾ, ਸਰਦੀ-ਐਲਰਜੀ ਅਤੇ ਨੱਕ ਵਿੱਚ ਉਂਗਲੀ ਜਾਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਪਾਉਣ ਦੀ ਆਦਤ ਕਾਰਨ ਖ਼ਤਰਾ ਜ਼ਿਆਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
45 ਤੋਂ 80 ਸਾਲ ਦੇ ਬਜ਼ੁਰਗ/ਪ੍ਰੌਢ: ਇਸ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਬਲੱਡ ਕਲੌਟਿੰਗ ਵਿੱਚ ਸਮਾਂ ਲੱਗਦਾ ਹੈ। ਨਾਲ ਹੀ ਹਾਈ ਬੀ.ਪੀ., ਐਥੀਰੋਸਕਲੇਰੋਸਿਸ ਅਤੇ ਬਲੀਡਿੰਗ ਡਿਸਆਰਡਰ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਵਧ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਗਰਭਵਤੀ ਔਰਤਾਂ: ਪ੍ਰੈਗਨੈਂਸੀ ਵਿੱਚ ਨੱਕ ਦੀਆਂ ਖੂਨ ਦੀਆਂ ਨਾੜੀਆਂ ਫੈਲ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ‘ਤੇ ਦਬਾਅ ਵਧਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਬਲੀਡਿੰਗ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਵਧ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਬਲੱਡ ਥਿਨਰ ਦਵਾਈਆਂ ਲੈਣ ਵਾਲੇ ਲੋਕ: ਐਸਪਰੀਨ ਜਾਂ ਵਾਰਫਰੀਨ ਵਰਗੀਆਂ ਦਵਾਈਆਂ ਨਾਲ ਖੂਨ ਜਲਦੀ ਨਹੀਂ ਜੰਮਦਾ। ਇਸ ਨਾਲ ਨੋਜ਼ ਬਲੀਡ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਵਧ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਬਲੱਡ ਕਲੌਟਿੰਗ ਡਿਸਆਰਡਰ ਤੋਂ ਪੀੜਤ ਲੋਕ: ਹੀਮੋਫੀਲੀਆ ਵਰਗੀਆਂ ਬੀਮਾਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਜਾਂ ਹੈਵੀ ਬਲੀਡਿੰਗ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਐਲਰਜੀ ਜਾਂ ਸਾਈਨਸ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇਹ ਖ਼ਤਰਾ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਕੀ ਗਰਮੀਆਂ ਵਿੱਚ ਨੋਜ਼ ਬਲੀਡ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਵਧ ਜਾਂਦਾ ਹੈ?
ਹਾਂ, ਤੇਜ਼ ਗਰਮੀ ਅਤੇ ਸੁੱਕੀ ਹਵਾ ਨੱਕ ਦੀ ਅੰਦਰੂਨੀ ਪਰਤ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ਕ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
ਇਸ ਨਾਲ ਨੱਕ ਦੀਆਂ ਨਾਜ਼ੁਕ ਖੂਨ ਦੀਆਂ ਨਾੜੀਆਂ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਫਟਣ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਵਧ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਡੀਹਾਈਡ੍ਰੇਸ਼ਨ ਵੀ ਨੱਕ ਦੀ ਅੰਦਰੂਨੀ ਪਰਤ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ਕ ਬਣਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਬਲੀਡਿੰਗ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਹੋਰ ਵਧ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਕੀ ਖਾਣ-ਪੀਣ ਦਾ ਵੀ ਨੋਜ਼ ਬਲੀਡ ‘ਤੇ ਅਸਰ ਪੈਂਦਾ ਹੈ?
ਹਾਂ, ਇਸ ਦਾ ਨੋਜ਼ ਬਲੀਡ ‘ਤੇ ਸਿੱਧਾ ਅਸਰ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਸਹੀ ਡਾਈਟ ਨੱਕ ਦੇ ਨੱਥੂਨਿਆਂ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਰੱਖਦੀ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਗਲਤ ਖਾਣ-ਪੀਣ ਨਾਲ ਸਮੱਸਿਆ ਵਧ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਕਿ-
ਘੱਟ ਪਾਣੀ ਪੀਣ ਨਾਲ ਨੱਕ ਦੀ ਮਿਊਕਸ ਲੇਅਰ ਸੁੱਕ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਬਲੀਡਿੰਗ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਵਧਦਾ ਹੈ।
ਵਿਟਾਮਿਨ C ਦੀ ਕਮੀ ਨਾਲ ਖੂਨ ਦੀਆਂ ਨਾੜੀਆਂ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ ਭੋਜਨ ਵਿੱਚ ਸਿਟਰਸ ਫੂਡ (ਖੱਟੇ ਫਲ) ਸ਼ਾਮਲ ਕਰੋ।
ਵਿਟਾਮਿਨ K ਬਲੱਡ ਕਲੌਟ (ਖੂਨ ਦਾ ਥੱਕਾ) ਬਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਕਮੀ ਨਾਲ ਬਲੱਡ ਕਲੌਟਿੰਗ ਦੇਰ ਨਾਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਜ਼ਿਆਦਾ ਮਸਾਲੇਦਾਰ ਅਤੇ ਗਰਮ ਤਾਸੀਰ ਵਾਲਾ ਭੋਜਨ ਸ਼ਰੀਰ ਵਿੱਚ ਗਰਮੀ ਵਧਾ ਕੇ ਨੋਜ਼ ਬਲੀਡ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਵਧਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਕੈਫੀਨ (ਚਾਹ/ਕੌਫੀ) ਅਤੇ ਅਲਕੋਹਲ (ਸ਼ਰਾਬ) ਸ਼ਰੀਰ ਨੂੰ ਡੀਹਾਈਡ੍ਰੇਟ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਨੱਕ ਦੀ ਪ੍ਰੋਟੈਕਟਿਵ ਲੇਅਰ (ਸੁਰੱਖਿਆਤਮਕ ਪਰਤ) ਸੁੱਕ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਨਿਊਟ੍ਰੀਸ਼ਨ (ਪੋਸ਼ਣ) ਦੀ ਕਮੀ ਨਾਲ ਵੀ ਖੂਨ ਦੀਆਂ ਨਾੜੀਆਂ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ।
